Tin Tổng Hợp

Chính sách trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR) chính thức có hiệu lực tại Việt Nam từ ngày 1/1/2024. Theo đó, các doanh nghiệp sản xuất và nhập khẩu phải chịu trách nhiệm thu hồi, tái chế hoặc xử lý chất thải từ sản phẩm, bao bì do mình đưa ra thị trường.

Đây không chỉ là bước tiến nhằm giảm áp lực môi trường, mà còn đưa Việt Nam tiến gần hơn tới mô hình kinh tế tuần hoàn, nơi tài nguyên được khai thác, sử dụng và tái sử dụng một cách tối ưu, giảm thiểu chất thải ra môi trường.

Trường hợp ngành giấy là một minh họa rõ nét. Ông Hoàng Trung Sơn, Chủ tịch HĐTV Công ty TNHH giấy và bao bì Đồng Tiến cho biết, ngành giấy Việt Nam có tới 98% nguyên liệu giấy bao bì được sản xuất từ giấy tái chế, nhưng lượng thu gom nội địa không đủ đáp ứng nhu cầu gần 6 triệu tấn mỗi năm.

Hơn 50% nguyên liệu vẫn phải nhập khẩu, song quá trình nhập khẩu chịu nhiều ràng buộc như doanh nghiệp phải xin giấy phép của Bộ Nông nghiệp và môi trương, hàng về cảng phải kiểm định chất lượng trước khi thông quan và phải ký quỹ 18–20% giá trị lô hàng là gánh nặng tài chính đáng kể với doanh nghiệp.

Không chỉ thiếu nguyên liệu, hệ thống thu gom trong nước cũng chưa được chuyên nghiệp hóa, phần lớn hoạt động dựa vào lực lượng thu gom dân lập, dẫn đến tỷ lệ thu gom thấp, chi phí cao và đặc biệt là thiếu chứng từ hợp lệ. Nhiều người thu gom phải bán qua thương lái trung gian, làm phát sinh rủi ro về hóa đơn và thuế VAT.

Hiệp hội Giấy và bột giấy Việt Nam đã nhiều lần kiến nghị chuyên môn hóa hệ thống thu gom, miễn thuế cho các đơn vị thu gom và cho phép doanh nghiệp tái chế được khấu trừ thuế đầu vào trả cho đơn vị thu gom, nhằm giảm gian lận và thất thu thuế. Đồng thời, cần điều chỉnh cách phân loại, xem giấy thu hồi là “nguyên liệu thứ cấp” thay vì “lượng giấy theo bao bì xuất khẩu hàng hoá”, để phù hợp thông lệ quốc tế và thuận lợi hơn cho giao thương.

Tỷ lệ tái chế giấy tại Việt Nam, dù cao hơn nhiều ngành khác, vẫn chưa đạt chuẩn của các nước phát triển. Ở Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc và châu Âu, tỷ lệ thu hồi giấy thường vượt 80%. Tại Việt Nam, con số này khó xác định chính xác do chưa thống kê đầy đủ lượng giấy tái chế được thu gom qua xuất khẩu.

EPR có tiềm năng trở thành bước ngoặt giúp doanh nghiệp Việt vừa giảm chi phí dài hạn, vừa mở rộng thị trường và nâng tầm thương hiệu. Nhưng để “nghĩa vụ” biến thành “giá trị”, cần sự chủ động từ phía doanh nghiệp song song với cải cách mạnh mẽ từ nhà nước.

Đặc biệt là minh bạch hóa thị trường nguyên liệu tái chế, hoàn thiện hạ tầng thu gom và thống nhất khung pháp lý để kiến tạo một hệ sinh thái tuần hoàn chuyên nghiệp và bền vững.

Theo hgba.com.vn